1-تعیین موضوع تحقیق
2-طرح بیان مسئله تحقیق
3-بازنگری منابع واطلاعات موجود
4-اهداف تحقیق
5-فرضیه یا سوالات مهم
6-متغیر ها و مقیاس سنجش
7-مقیاس اندازه گیری
8-روشها ، تكنیكهای تحقیق
 9-نحوه اجرای تحقیق
10-جامعه مورد مطالعه
11-روش های جمع آوری اطلاعات
12-روش های تجزیه وتحلیل داده
13-مرور بررسی های قبلی
14-برنامه ریزی اجرا
15-ملاحظات اخلاقی
16-محدودیت های تحقیق
17-گزارش نویسی 
9.       محدوديتهاي تحقيق
10.  نمونه برگه ارزشیابی تحقیق کامل پژوهشی
11.  ساختار و مفهوم  درس پژوهی
·        ضرورت درس پژوهي
·        فرايند درس پژوهي
·         نتيجه درس پژوهي
·        ملزومات درس پژوهي
·        گامهاي فرآيند درس پژوهي
·        مقايسه ويژگيهاي تلاشهاي اقدام پژوهي با درس پژوهي
·        مقايسه ويژگيهاي تلاشهاي عمومي مدرسه با درس پژوهي
12.  نمونه كار درس پژوهي
13.  مهارت در نمونه گیری
14.  دومين  نمونه کار معلم پژوهنده با موضوع: تقویت انشاءبه كار عملی اقدام پژوهی
 
15.  منابع
 
 
 
 
مقدمه
همه ما میدانیم كه دانش و اطلاعات كه در دست منابع انسانی هر ملتی است و این دو منبع اصلی قدرت در جهان امروز است ، واضح است كه چقدر پژوهش و فعالیتهای تحقیقی در بالا بردن كیفیت و كارایی كاركنان هر سازمانی موثر است  و مهمترین بخش تربیت این منابع انسانی در دست معلمان عزیز است پس هر كدامشان  تجربه ای در این مورد دارد .لذا  بهتر نیست این تجربیات را مستند  كنیم و بعد برای هم بیان كنیم و آنرا بطور مستند مورد ارزیابی قرار دهیم  ، خاطرم هست كه روزی از دوست همكاری پرسیدم چرا  به كلاس نمی روی تا از درس دادن  لذت ببری و تمام فعالیت خودت را در آزمایشگاه متمركز كرده ای گفت روزهای اول استخدامم بود كه در آزمایشگاه مدرسه ای در مسجد سلیمان كه كارشناسان نفتی  انگلیسیها پایه گذار آن بودند اتفاقی به موتور جت كوچك و آموزشی برخوردم وقتی روشنش كردم همه بچه ها و حتی مسئولین مدرسه را شگفت زده كرد  چندی بعد هم اونها اولین هواپیمای عمود پرواز جهان راساختند  از اون روز فهمیدم  كجا باید تلاش كرد تا آینده بهتری برای فرزندانمان ایجاد كنیم. دوستم باز نشسته شد ولی از او  هیچ كتاب یا حتی خاطره مستندی در آرشیو های آموزش و پرورش  باقی نماند كاشكی ریز جزئیات كارهای او در دسترس می بود و بقیه راه او را بهبود و جلو میبردند.
 
1. مروری بر روش های تحقیق
(( تحقيق عبارت است از يک عمل منظم که در نتيجه آن پاسخهايي براي سوالهاي موردنظر و مطرح شده پيرامون موضوع تحقيق بدست مي آيد.))
عموما هدایت پژوهشها  براساس  اولویتها و  نیاز های هر سازمانی  توسط مدیران طراحی می شود تا سبب باز گشایی گره ها و مشكلات در كار سازمان شود. ولی حساسیت سر زبان  عزیزان معلم كه با تدریس خود افسونی از عشق و علم را در روح نو جوانان سرازیر می كنند و سر انگشتانشاءن كه  ظاهرا اوراقی را تصصیح  و نمره می دهند و سبب رشد شكوفه های انقلاب میشوند  بقدری زیاد است كه نیاز به  بررسی و تلاش روزانه همه مسئولین برای بالا بردن كیفیت كار این عزیزان را دارد و بهترین محقق كسی جز خود این عزیزان نیست.  در اینجا  برخی روشهای پژوهشی موجود را برای معلمان عزیز بیان می كنیم ؛ هر چند همه با آنها آشنایی دارند.  لذا منطقه 3 آموزش و پرورش امكانات پژوهشی خاصی را برای تصهیل كار عزیزان معلم آماده كرده است مانند استفاده رایگان از سایت  پژوهشی جهت جستجوی مقالات  از بانك مقالات  از سایت (بانك اطلاعات  نشریات كشور  WWW.magiran.com ) كمك و راهنمایی در بخش پژوهشی اداره  توسط كارشناسان و ارائه كارگاه ضمن خدمت  اقدام پژوهی و درس پژوهی.
3. منابع شناخت انسان
·         روش تجربه:
گاهی اساسی ترین راه حل مسائل در تجربه های شخصی نهفته است
·         روش مرجع:
اگر اندیشه ای از اعتبار تایید عامه برخوردار است درست است. مثلا اگر ژیامبر گفت یا دین میگوید درست است ، اگر بزرگان میگویند پس درست است
·         روش شهودی:
گاهی به آن شناخت عرفانی نیز میگویند و گاهی نیز به ذهن ناهشیار آدمی نسبت داده شده است ، این روش مبتنی بر رمز و راز  است با اتكا بر نیروی برین صورت میگیرد.
·         روش عقلی
گاهی به آن منطق ریاضی هم می گویند  روشی استدلال گرایانه و بنیاد كار فیلسوفان تعلیم و تربیت  است و در پژوهش نیز بكار میرود.
·         روش علمی
روشی است منظم ، كه موقعیتهای نامعین را مشخص می كند لذا نتیجه گیری همه افراد یكسان است چراكه با یك اثبات بیرونی یعنی چیزی كه تفكر ما چندان بر آن تاثیر ندارد  تعیین می گردد. پژوهش كاربرد روش علمی برای جستجو و پاسخگویی به سوالات است
گاستون باشلار،روش علمي را در سه پرده زيرچنين خلاصه مي کند:
·         غلبه بر پيشدآوريها گسستن
·         ساختن از راه تعقل
·         مقايسه با واقعيات (يا تجربه)
   و آن را سلسله مراتب”پرده هاي معرفت شناختي”مي ناميم.
 
مهارت های اساسی پژوهشی معلمان
برای بالا رفتن توان و انگیزه انجام پژوهش توسط معلمان  نیاز به بالا رفتن مهارت های پایه در خواندن، نوشتن  و تفكر در منابع كتابخانه ای و اینترنتی  و نیز استفاده از آمار بوسيله كامپیوتر برای تحليل فرضيات و حل مشكلات به روش علمی در كلاس است. گسترش چنین مهارتهایی می تواند سبب تبدیل شدن یك معلم به یك پژوهش گر حرفه ای شود. و در صورت محدودیت در این مهارتها می توان امید وار بود كه ضمن تلاش برای اقدام پژوهی كم كم سبب تقویت این مهارتها شود.
ساختار تحقیق اقدام پژوهی
اقدام‌پژوهی، رویكردی ساده در پژوهش‌های كیفی است كه به معلّمان و كارگزاران آموزشی كمك می‌كند تا به‌گونه‌ای پژوهش را با موقعیت تربیتی تلفیق كنند تا بتوانند نقش مستقیم و فوری در موقعیت تربیتی و بهبود فرایند آموزش ایفا كنند و آموزش‌وپرورش را به نقطه مطلوب مورد نظر برسانند. لذا این گونه تحقیق  بسیار ساده و بیشتر جنبه مستند سازی دارد ، بسيار عملي و قابل اجرا است.
شكل كلی یك گزارش  اقدام پژوهی
شكل كلی یك گزارش اقدام پژوهی بسیار ساده تر از یك تحقیق كامل با روش های شناخته شده تحقیق است بطوری كه در یك  روش علمی تحقیق معمولی شما با مراحل زیر روبرو هستید :
 مقدمه ،   انتخاب موضوع،
  مرورسوابق و مطالعات  قبلی،
بیان مسئله تحقیق ، اهداف تحقیق،
  فرضیه یا سوالات مهم ، تعریف مفاهیم ومتغیرها  
، مقیاس اندازه گیری ، جامعه مورد مطالعه،
 جمع آوری اطلاعات ، تجزیه و تحلیل دادها، برنامه ریزی اجرا،
  ملاحظات اخلاقی، محدودیت های پژوهش،
و در پايان مهارت  گزارش نویسی براي ارائه و در صورت با ارزش بودن مي تواند به  تهيه مقاله ختم شود.
در حالی كه در اقدام پژوهی با مراحل ساده تری سرو كار دارید. جهت اجراي گام به گام اقدام پژوهي مي توان بصورت زير عمل كرد.
حلقه ها
مراحل
گام ها
1-برنامه ريزي
مرحله مقدماتي
گام1) انتخاب موضوع
گام2)بررسي  اسناد و مدارك پژوهش
 گام3) تدوين طرح و مقدمات پژوهش
گام4)تصويب طرح در پژوهش اداره
 
مرحله آماده سازي شرايط
گام5)درك شرايط  موجود تعامل با مديران
گام6)تقويت مهارت برقراري ارتباط در اجراي طرح
 گام7) توجه به اخلاق و دعوت از ناظران و داوران
 
مرحله تدوين برنامه
گام8)تشخيص جنبه هاي اصلي مورد نظر براي اقدام
گام9) بيان وضعيت مطلوب در پژوهش و بيان ملاكها و نشانگرها
 گام10) گرداوري داده ها در باره وضعيت موجود
گام11)بازنگري گزينه هاي ممكن براي اقدام بهينه.
2-اقدام
مرحله اقدام
گام12)اجراي اقدام بهينه.
3- مشاهده
مرحله مشاهده
گام 13)گردآوري داده ها در خصوص تاثير اقدام بهينه
4- بازتاب
مرحله تحليل و تعديل
گا14)تحليل شواهد بررسي تاثير اقدام و تهيه گزارش.
گام15)گرد همايي ناظران و تهيه گزارش نهايي.
 گام16) ارزيابي تحقيق
بطور مثال : نمونه فهرست مطالب  پس از بيان عنوان اقدام پژوهی در زير ارائه شده است. يادآوري ميگردد كه ضرورتي ندارد تا عين تيتر فهرست  اصلي ذيل در اقدام پژوهي شما  باشد:   
فصل اول: تشخیص مسئله
مقدمه
توصیف مسئله
اهمیت و ضرورت پژوهش
اهداف پژوهش
توصیف وضعیت موجود
سوالات پژوهش
فصل دوم :  پردازش اطلاعات
پیشینه تحقیق
 
جمع آوری اطلاعات شواهد(1)
الف) تجزیه و تحلیل كمی
 ب) تجزیه و تحلیل كمی بكمك پرسشهای هدف دار
ج) تجزیه و تحلیل كمی بكمك جداول توزیع فراوانی
خلاصه یافته ها فصل
 سوم: انتخاب راه حلها ، اجراو نظارت
 انتخاب راه حلها
راه حلهای پیشنهادی اولیه
ارزیابی راه حلهای اولیه
راه حلهای اصلی
 
چگونگی اجرا راه حلهای اصلی
نحوه نظارت بر اجرا راه حلهای اصلی
  فصل چهارم : ارزیابی نتایج
جمع آوری اطلاعات شواهد(2)
نتایج كلی
تفسیر نتایج
 اعتبار بخشی
پیشنهاد
توصیه ها
  منابع
 
·         استفاده از  تجربه دیگران
برخلاف آنچه در بالا ذكر شده است اقدام پژوهي فعاليتي آسان و هدف آن كمك به افراد  براي انجام بهتر و ظايف محوله خودشان مي باشد. لذا یكی دیگر از مهارتهای ضروری پژوهشی معلمان  استفاده از  مقالات دیگران و كار های اقدام پژوهی سایرین است  كه سبب سرعت بخشیدن به فعالیت آنان می شود همچنین به فعال شدن شما به مهارت انجام كار كمك می كند.
·         آشنایی با نحوه ارزشیابی كار اقدام پژوهی
با دانستن جنبه های  ارزشیابی كار اقدام پژوهی با توجه به فرم (نمون برگ) موجود در ضمیمه این مجموعه می توان در هر مرحله خود را ارزیابی كرد و آن  شامل موارد زیر است كه با توجه به نقطه نظر های ارائه شده در زیر جهت  تهیه گزارش اقدام پژوهی و مقبولیت آن  باید به آن توجه كرد.
بعنوان مثال در انتخاب عنوان اقدام پژوهی موضوع علاوه بر قابل فهم بودن قابل بررسی و مرتبط با  موضوع باشد.
---------------------------------------------------------------------------
عنوان اقدام پژوهی :          از طریق اقدام پژوهی قابل مطالعه و بررسی باشد
  روشن و قابل فهم باشد
 موضوع با مسائل حرفه ای اقدام پژوه مرتبط باشد
--------------------------------------------------------------------------
توصیف مسئله اقدام پژوهی:                              مسئله برا ساس مستندات  و شواهد كافی بیان شده باشد
 اهداف بوضوح بیان شده باشد
--------------------------------------------------------------------------
گرد آوری تحلیل داده ها:                               از روشهای معتبر برای گرد آوری داده ها استفاده شده باشد
از منابع پژوهشی مرتبط استفاده شده باشد
عوامل موثر در ایجاد مساله به درستی شناسایی شده باشد
جمع آوری داده ها و نتیجه گیری اطلاعات از چهار چوب  منطقی برخوردار باشد
--------------------------------------------------------------------------
راه حلهای پیشنهادی :       راه حلهای پیشنهادی با موضوع  و اهداف  اقدام پژوهی تناسب دارند                     از مشاركت و نقادی همكاران استفاده شده باشد
راه حلهای پیشنهادی مبتنی بر مطالعات  كافی می باشد
راه حلهای پیشنهادی بدیع  و مبتكرانه باشد
--------------------------------------------------------------------------
اجرا:                       اجرای راه  حل با  نظارت كافی  همراه بوده باشد
فرایند اجرا با ذكر جزئیات  بروشنی بیان شده باشد
--------------------------------------------------------------------------
نتایج:                      مدارك برای تایید روش  ونتایج  كافی  و معتبر باشد
تغیرات مورد نظر در فرایند اجرا  مشخص شده باشد
--------------------------------------------------------------------------
گزارش  اقدام پژوهی:        تنظیم گزارش از شیوه درست (فصل بندی-ارجاعات و منابع) برخوردار باشد
آئین نگارش رعایت شده و عاری از اشتباه تایپی باشد    
میتواند به عنوان سند مفید آموزشی و پرورشی مورد استفاده معلمان یا سایر كاركنان آموزش و پرورش قرار گیرد
--------------------------------------------------------------------
توجه :حال با توجه به نقطه نظرهای ارزیابی هم بجهت آشنایی با نمونه كار اقدام پژوهی و هم ارزیابی آن در زیر با یك نمونه از كار معلم پژوهنده   روبرو می شوید. آنرا بدقت مطالعه کنید و سپس با توجه به نمون برگ ارزیابی در انتها به آن نمره دهید.
 
نمونه اقدام پژوهی (  نمونه کار ارائه شده به آموزش و پرورش توسط يك معلم پژوهنده )
  موضوع: جذاب نمودن درس انشاء برای دانش آموزان در پایه ی پنجم
مقدمه
 انشاء در لغت به معنی سخن آفریدن و نشو نما دادن و بزرگ گردانیدن است. و در اصطلاح ادبیات عبارت از نگارش جمله ها و عبارتهایی است که افکار و اندیشه نویسنده را به صورتی روشن و زیبا بیان کند تا خواننده آنها را به آسانی بفهمد و برای او خوشایند باشد.   یکی از عوامل متعدد ناموفق بودن درس انشاء نداشتن روش مناسب است. لزوم به کارگیری روش مطلوب در تدریس به اندازه ای است که بعضی از دست اندرکاران علوم تربیتی بهره گیری از روش های مناسب را مهم تر از دانش آن درس دانسته اند.
 تلاش برای تدریس انشاء امری ضروری و لازم است. در سر کلاس های ما تدریس به همان شیوه های سنتی تکرار مطالب گذشته است. و از دیدگاه علوم تربیتی هر کاری که مکانیکی انجام شود کاری آموزشی نیست. زیرا خلاقیت در آن وجود ندارد و تا خلاقیت نباشد مسائل اجتماعی، اقتصادی، صنعتی، و سیاسی حل نمی شود و باید کاری کنیم که کلاس انشاء تبدیل به کارگاه نوشتن شود.
 بیان مسئله
 پس از چند جلسه تدریس در درس انشاء پایه پنجم به این نتیجه رسیدم که در طول سالهای گذشته به درس انشاء اهمیتی داده نشده بود زیرا دانش آموزان به آسانی نمی توانستند بنویسند و افکار خود را بیان نمایند و درس انشاء برای آنها جذابیتی نداشت . نارسایی حتی بر نحوه ی پاسخ دادن آنها در دروس کتبی نیز اثر گذاشته بود. این مسئله فکر مرا به خود مشغول ساخته بود که به راستی چگونه می توانم دانش آموزان را با درس انشاء آشتی دهم ؟ و شیوه های اندیشیدن را پیرامون یک موضوع فراهم آورم؟
 و کلاس انشاء را از حالت خشک و سرد بیرون بیاورم؟ و با استفاده از روش های مختلف، تجربیات اولیا همکاران و مشاوران و متخصصین تعلیم و تربیت دانش آموزان را از منزلگاه مراحل تفکر تحلیل، ترکیب، نقادی و نوآوری و ابداع بگذرانم؟ و به پرورش قدرت تفکر و تحلیل آنها بپردازم.
 گردآوری اطلاعات و شواهد
 برای حل این مشکل ابتدا به جمع آوری تجربیات اولیا دانش آموزان در ارتباط با درس انشاء پرداختم و در جلسه ی ارتقا کیفیت آموزگاران در آبان ماه مسئله را مطرح نمودم و از تجربیات همکاران محترم به خصوص مدیر مدرسه استفاده نمودم.
 و در این رابطه به مطالعه ی کتابهای مختلف از جمله: آیین نگارش، ره یافت های آموزشی و تربیتی در درس انشاء خودآموز روش تدریس مهارت نوشتن در دوره ی ابتدایی، خودآموز روش تدریس زبان فارسی، شیوه های خلاق آموزش انشاء، آموزش خاطره نویسی پرداختم
 پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشاء:
 نتایج تحقیق سیر تاریخی درس انشاء در کتاب های درسی مدارس ایران از سال 1300 تا 1373 کاری از سید حسین محمدی حسینی نژاد به شرح ذیل است.
·         به دلیل این که در کار تالیف کتاب های درسی به ویژه انشاء هیات های علمی، تخصصی نظارت نداشته اند، توجه جدی و پیگیر به این درس نشده است
·         کتابهای راهنمای انشاء عملا فاقد یک برنامه عملی و هدف دار برای درس انشاء می باشد.
·          دانش آموزان در تمام مقاطع این درس را دوست دارند و آن را جدی تلقی می کنند.
 تجزیه و تحلیل اطلاعات شواهد  
 پس از بررسی نظرات اولیا و همکاران به این نتیجه رسیدم در درس انشاء موانع زیادی وجود دارد که برخی از آنها عبارتست از:
1.      ضعف فرهنگ مطالعه
2.      جایگاه نداشتن فرهنگ انتقاد و رواج فرهنگ تملق
3.      فرهنگ جرات نداشتن واتکا به خانواده برای ابراز ایده ها
4.      عدم وجود تشویق کارساز و مناسب
5.      ارزش نگذاشتن به نوشته های ابتدایی
6.      ملموس نبودن موضوعات و مسائل مورد بحث و تکراری بودن آنها
7.      همکاری نامناسب خانواده ها
8.      عدم وجود ارزیابی دقیق از درس انشاء
9.      ذاتی و ارثی پنداشتن امر خلاقیت و ابداع
10.  مشخص نبودن جایگاه درس انشاء در برنامه ی درسی به صورت اعتقادی و سهل الوصول بودن و در اختیار گرفتن آموزش آن و نیز زمان آن برای تکمیل دروس دیگر
 چگونگی انجام کار:
   برای جذاب بودن درس انشاء و تشویق دانش آموزان به خوب نوشتن و شکوفا کردن استعداد نوشتن آنها و اینکه بتوانند بهترین واژه ها را در جمله های مناسب قرار دهند تا متنی روان و زیبا از نظر ساختار زبانی درست نموده باشند. فعالیتهای ذیل را در سر کلاس انشاء به اجرا در آوردم
1-      ساخت کیسه ی جادویی و قرار دادن اشیا مختلف از جمله ساعت، کاغذ، سوزن، مداد و غيره که دانش آموز با انتخاب وسیله ی مورد نظر به طور تصادفی باید در مورد آن انشاءیی بنویسند.
2-      خواندن یک قصه یا داستان به صورت نیمه تمام و حدس زدن پایان آن به صورت نوشتاری توسط دانش آموزان برای تقویت اعتماد به نفس
3-      سخنرانی در مورد مسائل روزمره حداقل روزی 3 دقیقه توسط یکی از دانش آموزان که به مسائل اجتماعی، فرهنگی و مشکلات جامعه ای امروز می پرداخت.
4-      دادن تصاویر به گروهها و انشاءی گروهی در مورد تصاویر و نقاشی ها
5-      ارائه دفتری با جملات زیبا که دانش آموزان به تناسب به جمع آوری مطالب نوشتاری ادبی زیبا می پرداختند.
6-      جمع آوری ضرب المثلها و کلام های شیرین گذشتگان
7-      توصیف محیط اطراف مانند کلاس، گل، مدرسه و ... به زبانی ساده و توجه به جزئیات آن
8-      تهیه ی دفتر خاطرات و نوشتن خاطره هایی که از لحاظ ادبی ارزش داشته باشند.
9-      تشویق دانش آموزان با عناوینی ( همچون هزار آفرین نویسنده ی کوچک، با افکار بزرگ شما آینده ای با شکوه رقم می خورد و آفرینشی بهتر و خلاقیتی زیباتر را برای شما آرزومندم).
همچنين برخي نكات ضروري و مطالب ديگر شامل:
1-      آشنایی با نویسندگان بزرگ و آثار آنها
2-      خلاصه نویسی کتاب های جذاب و در خور فهم
3-      بردن دانش آموزان به دامن طبیعت و گردش علمی و ارائه گزارش در روز بعد
4-      دادن موضوعاتی از قبیل: ای کاش...
5-      اگر به جای معلم، مدیر، رئیس جمهور و ... بودید
6-      نوشتن انشاءی تحقیقاتی و محقق بارآوردن دانش آموزان
7-      توصیف یک روز مطلوب و خوب و به یادماندنی
8-      سفر رویایی به سیارات منظومه شمسی
9-      موضوع انشاء در مورد کشف چیزهایی که تا کنون بشر به آن دست نیافته است.
10-  آموزش آیین نگارش به دانش آموزان
11-  تبدیل کلاس به کارگاه نوشتن
12-  جمع آوری نمونه نثرهای زیبا و ادبی و خواندن آن با شور و احساسات در کلاس
 گردآوری شواهد  
 اجرای شیوه های پیش بینی شده به طور محسوس از بهبودی وضع موجود حکایت داشت. از تحولی که در دانش آموزان به وجود آمده بود با توجه به رضایت اولیا و اظهار نظر مثبت همکاران اکنون دانش آموزان به راحتی می نوشتند، درباره ی مسائل روز اظهار نظر می نمودند و در سر صف انشاءهای زیبای خود را به مناسبت های مختلف می خواندند. شواهد نشان می داد که کارهای گروهی بسیار موثر واقع شده بود و کلاس انشاء جذابیت زیادی برای دانش آموزان داشت.
پیشنهادات
1-      باید کوشید تا کلاس انشاء که مادر تمام دروس است دارای برنامه و طرحی مناسب در ابعاد گوناگون آموزشی باشد.
 2-  مشکلات و تنگناها و علل افت و نارسایی کلاس انشاء به درستی بررسی و تحلیل گردد و راه حل های مناسب و علمی برای رهایی از این شرایط نامناسب مطرح شود. (ره یافت های آموزشی و تربیتی در درس انشاء سید حسین حسینی نژاد)
 3-    شیوه های مناسب نگارش و انشاء به دانش آموزان شناخته شود.
 4-  مجموعه ی تجربه های موفق، روش های مطلوب و شیوه هایی که معلمان موفق در این زمینه داشته اند جمع آوری، بازیابی و بررسی شود.
 5-    فرهنگ مطالعه رواج یابد و در ساعت انشاء از مطالعه و کتابخوانی و فرهنگ انتقاد استفاده شود.
 6-    تشویق اولیا و مربیان در ارتباط با نوشته های دانش آموزان
 7-    برگزاری المپیاد های انشاء نویسی
 8-    بحث و تبادل نظر، پرسش و پاسخ در درس انشاء
 9-    بهترین انشاءها در سر صف خوانده شود و مورد تشویق مناسب قرار گیرد فراست سبحانی.
 منابع و ماخذ
1.   مجله رشد آموزش ابتدایی ماههای دی و بهمن 82
2.   دفتر شورای معلمان مدرسه امید انقلاب یك سال 82
================================================================
در زیر با توجه به مطالعه کار اقدام پژوهی   فرم ارزشیابی  زیر را تکمیل فرمایید تا با ارزش کار آن آشنا شوید.
وزارت آموزش و پرورش
پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش
نمونه برگ ارزشیابی گزارش اقدام پژوهی
كد گزارش اقدام پژوهی                                     استان                                               نام و نام خانوادگی :                                معاونت
جنبه ارزشیابی
ردیف
ملاك
گزینه ها
5
خیلی زیاد
4
زیاد
3
متوسط
2
كم
1
خیلی كم

ضریب
امتیاز
 
1
از طریق اقدام پژوهی قابل مطالعه و بررسی است

2
 
عنوان اقدام پژوهی
2
روشن و قابل فهم است
 
1
 
 
3
موضوع با مسائل حرفه ای اقدام پژوه مرطبط است
 
2
 
توصیف و تشخیص مساله اقدام
4
مسئله براساس مستندات  و شواهد كافی بیان شده است
 
3
 
پژوهی
5
اهداف بوضوح بیان شده
 
2
 
 
6
از روشهای معتبر برای گرد آوری داده ها استفاده شده است
 
2
 
گرد آوری
7
از منابع پژوهشی مرتبط استفاده شده است
 
3
 
تحلیل داده ها و اطلاعات
8
عوامل موثر در ایجاد مساله به درستی شناسایی شده است
 
2
 
 
9
جمع اوری داده ها و نتیجه گیری اطلاعات از چهار چوب  منطقی برخوردار است
 
2
 
 
10
راه حلهای پیشنهادی با موضوع  و اهداف  اقدام پژوهی تناسب دارند
 
3
 
راه حلهای پیشنهادی
11
از مشاركت و نقادی همكاران استفاده شده است
 
1
 
 
12
راه حلهای پیشنهادی مبتنی بر اطلاعات  و مطالعات  كافی هستند
 
2
 
 
13
راه حلهای پیشنهادی بدیع  و مبتكرانه است
 
2
 
اجرا
14
فرایند اجرا با ذكر جزئیات  بروشنی بیان شده است
 
2
 
 
15
اجرای راه  حل با  نظارت كافی  همراه بوده است
 
2
 
نتایج
16
تغیرات مورد نظر در فرایند اجرا  مشخص شده است
 
2
 
 
17
مدارك برای تایید روش  ونتایج  كافی  و معتبر است
 
2
 
گزارش  اقدام پژوهی
18
تنظیم گزارش از شیوه درست (فصل بندی-ارجاعات و منابع) برخوردار است
 
1
 
 
19
آئین نگارش رعایت شده و عاری از اشتباه تایپی است
 
1
 
 
20
میتواند به عنوان سند مفید آموزشی و پرورشی مورد استفاده معلمان یا سایر كاركنان آموزش و پرورش قرار گیرد
 
3
 
ارزشياب محترم : لطفا توصيه هاي عملي خود را جهت باز خورد به مجري و در نتيجه بهبود كيفيت گزارش، مرقوم فرماييد:   (دبيرخانه مركزي معلم پژوهنده)
در انتها برای مقایسه یك پژوهش كامل و آكادمیك با اقدام پژوهی در آموزش و پرورش بطور خلاصه مراحل یك روش تحقیق عمومی را متذكر می شویم.
2.   روش تحقیق
در مقدمه بايد گفت كه  يك پروژه تحقيقاتي ، فرصتی را فراهم مي كند  تا به سوالات پژوهشی یک مسئله كه با روبرو شده ايم  به صورت علمی بیاندیشیم،  سپس به انگیزه و آغاز تحقیق در آن بيانديشيم، كه از چه روش علمی برای این تحقیق و پاسخ به پرسشهاي مان  استفاده كنيم.
تعیین موضوع تحقیق (با رعایت موارد زیر است) هدف از انتخاب موضوع سبب حل مشكل یا كاهش آن است.امكان انجام آن وجود دارد.مورد نیاز و اولویت جامعه است.انجام آن مقرون بصرفه است.ویژگی های یک عنوان خوب را داشته باشد.
طرح بیان مسئله تحقیق اهمیت  بیان مشكل و مسئله تحقیق احتمالا با تاكید به آمار و منابع موجود بايد باشد.عوارض ناشی از تداوم مسئله  چه بر سر مجموعه و ديگران مي آورد.فوائد ناشی از تحقیق براي مردم چيست . معرفی راه حل احتمالی براي آن چه مي تواند باشد.
بازنگری منابع  و اطلاعات موجود
·         چه مداركی در زمینه مورد تحقیق وجود دارد و از پیش داوری جلوگیری نمایید.
·         اهمیت باز نگری كارهایی كه انجام شده است، سبب فهم بیشتر مسئله و جلوگیری از دوباره كاری خواهد شد.
اهداف تحقیق
·         هدف تحقیق از عنوان و بیان مسئله شكل میگیرد.
·         هدف سبب تعیین كانون توجه  تحقیق می شود  .
·         متغییر های خاصی كه قابل اندازه گیری است مشخص می شود.
·         هدف باید خوب منطقی  واقع بینانه در شرایط زمانی و مكانی باشد
·         هدف نباید از افعال مبهم مانند اعتقاد داشتن ، فهمیدن  باور داشتن یا گمان همراه باشد.
·         تحقیق دارای هدف كلی(تاثیر نصب انژكتور در موتور) و اهداف جزئی(تعیین توان موتور – تعیین میزان مصرف –و تعیین میزان آلودگی موتور - ) باشد.
فرضیه یا سوالات مهم
·         فرضيه يك راه حل پيشنهادی از محقق برای مسئله تحقيق مي باشد( اگر چنين و چنان رخ دهد چنين و چنان خواهد شد(
·         فرضیه  بصورت تفكری ناشی از مشاهدات است باید روابط بین متغیرها رابیان کند.
·         بیان سوالات مهم .
·         شما فرضیه را ارائه میدهید ولی یاد آوری می كنیم آزمون و ارزشيابي آن بهتر است تا با مشاور آمار باشد.
متغیر ها و مقیاس سنجش
·         .متغیرها از روی اهداف اختصاصی تعیین می شوند و نباید خیلی زیاد باشند.
·         متغیر مستقل  و غیر مستقل(وابسته) در تحقیق تعیین شود.
·         متغیر  مداخله ای تعیین شود و برای كم كردن اثر آن تلاش گردد.
·         متغیر  زمینه ای براي آن تعیین شود.
مقیاس اندازه گیری
·         يا بايد مقیاس سنجش متغیر مثلا اسمی(خوب وبد/ مرد زن/ ایرانی خارجی) تعیین شود.
·         يا بايد مقیاس رتبه ای(چقدر خوب وبد) مقیاس فاصله ای(فاقد صفر ذاتی /درجه حرارت ، تورم) تعیین شود.
·         در صورت لزوم مقیاس نسبتی(دارای صفر ذاتی /قد، وزن ،حجم/ ولتاژ) تعیین گردد.
روشها ، تكنیكهای تحقیق
·         روش های تحقیق براساس هدف تحقیق ها به پژوهش های بنیادی(که به منظور ايجاد و پالايش نظريه ها صورت مي گيرند)
و پژوهشهاي کاربردی(تحقيقاتي که نظريه ها،اصول و فنوني که در تحقيقات پايه تدوين مي شوند را براي حل مسائل اجرايي و واقعي بکار مي گيرد) تقسیم می شوند.
·         تحقيقات ارزيابي،فرآيندي جهت جمع آوري وتجزيه وتحليل اطلاعات براي تصميم گيري هستند
·         روش مطالعه دادهای موجود  Existing Data study (کاوش-(Exploration )  توصیف(Description 
پیش بینی -(Prediction ) تبیین و کنترل(Explanation ) و عمل (Action ))
·         روش مطالعه  توصیفی Descriptive studyیا غیر آزمایشی شامل:
پیمایشی، همبستگی، پس رویدادی، اقدام پژوهی، بررسی موردی)
·         روش مطالعه تحلیلی گذشته نگری» Analytical study Case control
 سنجش فرضیه با یك عامل  مشخص در زمان قبل ( فاقد گروه شاهد/اندازه گیری مستقیم ندارد) از  Y مطالعه شروع و به  نتیجه  X  میرسد.
·         روش مطالعه تحلیلی آینده نگری Analytical study Cohort سنجش فرضیه با یك عامل  مشخص جدید
( دارای گروه شاهد/اندازه گیری مستقیم دارد) از  X مطالعه شروع و به  نتیجه  Y  میرسد.
·         روش مطالعه آزمایشی pilot study: آیا تحقیق عملی است
و برای بررسی  بودجه  پژوهش و نیروی انسانی و سایر ملزومات مفيد است.
  نحوه اجرای تحقیق
·         نیاز بذكرنوع و روش تحقیق است.
·         نیاز بذكر تكنیك جمع آوری داده ها دارد.
·         نیاز بذكر نحوه اجرا می باشد.
·         نیاز بذكر خصوصیات دقیق نمونه /مكان اجرا/ ابزار / مواد مصرفی تحقیق است.
·         نیاز بذكر گروه شاهد/ پرسشنامه /شرایط دقیق مدل و سیستم و شبكه خدمات پشتیبانی و توجیه تحقیق دارد.
جامعه مورد مطالعه
·         نیاز بذكر جامعه آماری ،تعداد اجزاء  واحد مورد مطالعه می باشد.
·         نیاز بذكر چرا یی نمونه گیری است
·         نیاز بذكر ملاکها ی انتخاب نمونه است.
·         روش های نمونه گیری احتمالی و غیر احتمالی بیان شود.
روش های جمع آوری اطلاعات
·         كسب مجوز و رضایت نامه برای جمع آوری داده ها از سازمانهای ذینفع ضروري است.
·         برنامه ریزی برای مجموعه داده ها و تهیه جدول  آماری  از دو ستون داده ها مي باشد..
·         در روش جمع آوری مشاهدات  ويا  اسناد ومدارك و نيز ثبت دقیق تمام جوانب بروز در هر رويداد ویژه یا رفتار و گفتار فرد یا  افراد ضروري است.
·         در روش جمع آوری مصاحبه ها ،  سوالات مصاحبه از پیش تعیین شده و در هنگام مصاحبه امكان تحریك آزمودنی برای دادن پاسخ وجود دارد
·         روش جمع آوری پرسشنامهاي،   جهت  کسب اطلاعات معین در یك جامعه بزرگ لازم است  تا استفاده شود.
·         گزارش تعداد نمونه و جامعه آماری(سرشماری) چقدر است.
·         استفاده از روشهای نمونه گیری (تصادفی/ سيستماتيك / خوشه اي) يا
نمونه گیری سيستماتيك طبقه بندي شده و خوشه اي چند مرحله اي هم وجود دارد.
روش های تجزیه وتحلیل دادها
·         اطلاعات را طبقه بندی و در سیستم رایانه قرار دهیم.
·         تجزیه وتحلیل داده ها از طریق روشهای آماری(شامل :دامنه میانگین  ، واریانس ضريب همبستگي) صورت گیرد.
·         بررسی خطا ها در جمع آوری و تجزیه وتحلیل داده ها و روش های کاهش آنها بررسي شود.
مرور بررسی های قبلی
·         اهمیت مرور و بررسی های قبلی لحاظ گردد.
·         ضرورت مروري بر ادبيات موضوع  و  نيز برنامه ریزی اجرا تا انتها مرور گردد.
برنامه ریزی اجرا
·         پیش آزمون :يعني بعضي از قسمت هاي تحقيق را در مقياس كوچكي مورد آزمايش و بررسي قرار دهيم.
·         مطالعه راهنما :يعني تمامی مراحل طرح تحقيق را بر روي يك نمونه كوچك به انجام برسانيم.
·         برنامه يا طرح كار :چارچوبي است كه اجزاء مختلف يك طرح تحفيقاتي و چگونگي ارتباط آنها با يكديگر را روشن مي سازد.
·         جدول گانت (GANTT  ) نوعي نمايش گرافيك فعاليتهاي برنامه ريزي است كه در آن عمليات مختلف به ترتيب تكميل و طول مدت نشان داده مي شود.
ملاحظات اخلاقی ملاحظات اخلاقی در تحقیق:مثلا بررسی اثر دارو در بدن افراد ايجاد خطر نكند.  
محدودیت های تحقیق
·          كمبود منابع علمي (كتابها،مجلات تخصصي ،مدارك و....)مي تواند محدوديت در پيشرفت پروژه ايجاد كند.
·         كمبود منابع مالي (شخصي ،سازمان كارفرما، كمكهاي دانشگاهي ....) مي تواند محدوديت ايجاد كند.
·         عدم همكاري مسئولين درجامعه آماري (سازمان مربوطه) باپژوهشگر نيز مي تواند محدوديت ايجاد كند.
·         نبود سوابق تحقيقاتي پيرامون موضوع محدوديت در پيشرفت پروژه ايجاد مي كند
·         گرفتاريهاي شخصي فردپژوهشگر مشكل ساز است.
·         تعداد و چگونگي متغيرهاي ناخواسته محدوديت در روشنگري تحقيق ايجاد مي كند
·         كمبود زمان لازم از محدود كننده است.
·         طبقه بندي بودن مدارك واسناد از نظر نوع دسترسي به آنها نيز ضروري است.
گزارش نویسی 
·         نحوه بیان نقل قول ، زیرنویس  و نيز دانستن تفاوت نحوه نوشتن یک مقاله تحقیقی و پایان نامه تحصیلی
·       منابع =================================================
كاربرگ ارزشیابی طرح تحقیق
كمیسیون تخصصی شورای تحقیقات سازمان آموزش و پرورش شهر تهران
عنوان.............................................................................................
كد طرح                                                                                               شماره اولویت
 
ردیف
ملاكهای ارزشیابی
ضریب
4 خیلی خوب
3 خوب
2 خوب
1 متوسط
0 ضعیف
جمع سطر
1
تناسب موضوع با اولویتها
 
 
 
 
 
 
 
2
تناسب عنوان با محتوای طرح تحقیق
 
 
 
 
 
 
 
3
نوع بیان مقدمه
 
 
 
 
 
 
 
4
نحوه بیان مساله
 
 
 
 
 
 
 
5
اهمیت و ضرورت پژوهش
 
 
 
 
 
 
 
6
اهداف تحقیق
 
 
 
 
 
 
 
7
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
 
 
 
 
 
 
 
8
گزاره های تحقیق (سوالها / فرضیه ها)
 
 
 
 
 
 
 
9
بررسی متغیرها و تعریف عملیاتی
 
 
 
 
 
 
 
10
متناسب بودن روش تحقیق
 
 
 
 
 
 
 
11
تعریف جامعه آماری
 
 
 
 
 
 
 
12
نمونه آماری و روشهای نمونه گیری
 
 
 
 
 
 
 
13
متناسب بودن ابزارهای سنجش
 
 
 
 
 
 
 
14
روایی و اعتبار ابزارهای سنجش
 
 
 
 
 
 
 
15
شیوه های جمیع آوری اطلاعات
 
 
 
 
 
 
 
16
روشهای تحلیل (روشهای آماری)
 
 
 
 
 
 
 
17
رعایت اصولی اساسی در نگارش طرح
 
 
 
 
 
 
 
18
كاربست های مورد انتظار نتایج
 
 
 
 
 
 
 
19
فهرست منابع
 
 
 
 
 
 
 
 
جمع كل سطور
 
 
 
 
 
 
 
 
 
در مجموع طرح :  قابل قبول است               قابل قبول نیست                      نیاز به اصلاح دارد     
لطفا سایر نظرات خود را نسبت به طرح تحقیقاتی موجود ، در پشت برگه مرقوم فرماییدكد بررسی  كننده :
 
                                                امضاء                                                                 تاریخ
 
ساختار و مفهوم درس پژوهي
     اغلب معلمان قبل از رفتن به كلاس با روند پيش روي خود آشنا هستند، خوش آمد گويي شروع به حضورو غياب ، پرسش از درس قبلي ، بررسي تكاليف، خواندن و توضيح درس  بر اساس طرح تدريس جلسه قبلي و بررسي فعاليت عمومي بچه ها پشت ميز شان كه اغلب ميدانيم كه  اين صحنه براي بيشتر معلمان آشناست  .ولي براي بهبود اين روند دانشمندان به اين نتيجه رسيده اند كه با يك رويكرد فراگير ميتوان اين روند را بهبود و توسعه داد.
     درس پژوهي راهي براي  مشاركت معلمان در اين امر است و  رويكرد آن براي توسعه حرفه اي معلمان جهت تدوين طرح درس، اجرا ، مشاهده و تحليل نتايج طرح درس  آنها  جهت بهبود يادگيري دانش آموزان مي باشد.
كه بطور مختصر مي توان گفت :
" تلاش در جهت بهبود فعاليت هاي آموزشي، از طريق مشاركت با همتايان و همكاران است."
درس پژوهي روشي براي  توسعه ی حرفه اي معلمان،
 بيانگر رويكردهاي نويني مانند پژوهش مشاركتي،
در كلاس درس است كه بيش از تلاشهاي گذشته در تلفيق نظريه و عمل در آموزش و پرورش توفيق يافته است
يعني همه از ايده ها و تكنيكهاي هم استفاده مي كنند. مطابق شكل زير:

2-- طراحي درس
3- تدريس ، مشاهده و گزارش گيري
4- تدريس مجدد و اصلاح
5- بازتاب و مبادله نتايج
1-      تعيين اهداف درسي  
 
 
 
 
 
نمودار مختصر فرايند درس پژوهي
امروزه جهت توسعه درس پژوهي توسط معلمان شرح و تفسيرهاي زيادي شده است.كه بطور مختصر بيان مي كنيم.
ضرورت درس پژوهي
اگر درس‌هاي موجود كامل و بي‌نقص باشند، همه دانشاءموزان بايد موفق باشند و در چنين حالتي چيزي براي جستجو و اكتشاف باقي نمي‌ماند. اما تدريس كار پيچيده‌اي است و دلايل زيادي وجود دارد كه دروسي كه در يك موقعيت خوب كار مي‌كنند(ياد گرفته مي‌شوند) در موقعيتي ديگر كار نمي‌كنند(خوب آموخته نمي‌شوند)
فرايند درس پژوهي
در يك فرايند جمعي درس پژوهي معلمان بايد با يكديگر در تعامل باشند تا بتوانند حداقل مسير پژوهشي زير را طي كنند.
تعيين اهداف/ طراحي درس / تدريس مشاهده و گزارش / اصلاح و آموزش مجدد / بازتاب و تبادل نتايج / نگرشها و عادات ذهني / موقعيت پژوهشي  / يادگيري با هم / خود كار آمدي / ايده هاي بزرگ / تدريس / دانش آموزان / اهداف / محتوا
لازم بذكر است كه نظرات، توصيه‌ها و انديشه‌ها بايد بر هدف‌هاي تنظيم شده توسط گروه (تيم) متمركز باشد، نه بر برنامه يك معلم خاص يا هركس ديگر.همه اعضاي گروه بايد در تهيه درس مشاركت داشته باشیم،( همه نظرات و ايده‌ها بايد محترم شمرده شوند)
نتيجه درس پژوهي
·         تمركز بر بازده آموزشي  دانش آموزان ايجاد ميكند.
·         توجه به يادگيري دانش آموزان بيشتر ميكند
·         سبب توسعه طرح درس و محتواي آموزشي مي شود.
·         سبب مشاركت بيشتر و فعالتر معلمان در مدرسه مي شود.
 ملزومات درس پژوهي
لازمه استقرار يك سيستم درس پژوهي در   مدرسه با مديريت فعال آموزشي عبارت است از:
·         آشنايي اوليه و ايجاد اشتياق در معلمان (معلمان مشتاق ) اهميت دارد.
·         توجيه مدير يت سازمان و ادارات و مدرسه  و حمايت متقابل آنان در ايجاد زمان اضافي براي فعاليت درس پژوهي لازم است.
·         طراحي برنامه عملي از سوي مجريان امور و معلمان مشتاق و حمايت توسط مدير با  گنجاندن در برنامه مدرسه بايد ايجاد گردد.
·         ضمن ايجاد فرهنگ همكاري بايد سبب توسعه روابط همكاران معلم در مدرسه و ايجاد جو همكاري شد.
·         كاربرد عبارتهاي همكاري بجاي دستوري سبب مشاركت گسترده  در مدرسه نيز مي شود.
·         تامين منابع مالي
گامهاي فرآيند درس پژوهي
تيم درس پژوهي پس از اينكه با دقت موضوع خاصي را بررسي كردند هدف خود را مشخص مي كنندسپس گروه طرح درسي بشدت جزئي تهيه مي كنند و به اين سوال پاسخ ميدهند كه چطور مي توان يادگيري دانش آموزان را سرعت بخشيد.
1-                تعيين موضوع(با توجه به اينكه در چه حوزه هايي براي دانش آموزان چالش وجود دارد)
2-                نقشه واحد( تمركز بر مهمترين درس مشخص )
3-                شناسايي اهداف درس (چه مطالبي اهداف درس را باهميت مي كند)
4-                تهيه طرح درس(طرح بايديتواند اهداف درس را پشتيباني كند)
 
مقايسه ويژگيهاي تلاشهاي اقدام پژوهي با درس پژوهي
اقدام پژوهي: عموما معلم خود با درگير شدن در يك پروژه تحقيقاتي ناظر بر مشكلات تدريس و يادگيري كار را با استفاده از روش اقدام پژوهي انجام مي دهد.
درس پژوهي : درس پژوهي با تاكيد بر همكاري و تمركز مشترك روي موضوعات ، با  اقدام پژوهي نقطه اشتراك دارد
 
 
 
مقايسه ويژگيهاي تلاشهاي عمومي مدرسه با درس پژوهي
برنامه ريزي درسي : طراحي مواد آموزشي جديد  يا مناسب سازي برنامه هاي موجود با نياز ياد گيرندگان
درس پژوهي : ارتباط مستقيم بين برنامه درسي و تجربه كلاسي  تمركز بر موضوع يا مشكل ويژه مرتبط با اهداف يادگيري دانش آموزان
گروه هاي آموزشي در مدرسه:اغلب محدود به  تعامل برنامه ريزي ، بودجه بندي و هماهنگيهاي امتحانات هماهنگ با برنامه مدرسه است
درس پژوهي : ارتباط مستقيم بين برنامه درسي و تجربه كلاسي و تمركز بر موضوع يا مشكل ويژه مرتبط با اهداف يادگيري دانش آموزان از ويژگيهاي درس پژوهي است
 
در پايان آرزومي كنيم تا همه معلمان عزيز پي به ارزس پژوهش به هر شكل آن ببرند و در صورت مشاهده اشكال با بخش پژوهش تماس منطقه 3   تماس بگيرند.
 
ضمیمه 1
"نمونه ی درس پژوهی و طراحی سناریو جهت استفاده همکاران گرامی"
"تهيه كننده سيامك غلامي"
 
موضوع : بهبود تدريس پيل الكتروشيميايي (شيمي پيش دانشگاهي)
 
1-     هدف:
آشنایی دانش آموزان با پيل الكتروشيميايي و معادلات شيميايي كه در آند و كاتد روي ميدهد.
2-وضعیت موجود :
تلاشهاي قبلي من در تفهیم دانش آموزان در فراگیری مبحث پيل الكترو شيميايي با توجه به آزمون هاي قبلي چندان موفقيت آميز نيست و احتمالا دچار چالش می باشد .
3-  وضعیت مطلوب :
شیوه ای برای تدریس این مبحث انتخاب گردد که دانش آموزان بعد از تدریس مشکلی در درک آن نداشته باشند.
4- ارزشیابی آغازین :
1-                                  برای تعيين آند و كاتد  در پيل به چه چیزی نیاز داریم؟
2-                                  برای برقراري جريان در پيل چه اطلاعاتي لازم است؟
3-                                  معادله واكنش آند وكاتد را چگونه بنويسيم؟
4-                                  جدول پتانسيل اكسايش و كاهش چه كاربري دارد؟
3-               در چه زماني پيل ولتاژ بيشتري توليد ميكند؟
درج : نمونه اوراق ارزشيابي شده جهت نمايش مستندات
 تشكيل جلسه وهماهنگي با ساير معلمان همين رشته:
بررسي مشكلات آموزشي در درس و برنامه ريزيهاي انجام شده و تهيه صورت جلسه نهايي گروه آموزشي.
تعيين هدف :
با تكيه بر نتايج ارزشيابي اوليه از كلاس چهارم تجربي و تعيين مشكل در تفهيم موضوع درس  پيل الكتروشيميايي بعنوان تنها سند موجود در مشكل من  و اظهار نظر مشابه ساير معلمان در برابر با همين مشكل، 
درج : نمونه صورت جلسه گروه هاي آموزشي جهت نمايش مستندات
 
5- تكنيك تدریس
شروع سناریوی آموزشی به همراه ضبط صدا :
نوشتن موضوع درس پاي تخته يا برد: .................. ............................. ............................. ..........................،
توضيحات مقدماتي و بيان پیش نیاز از درس اكسايش سال سوم  ،
 مدت زمان اجرا : 30 دقیقه ، تعداد دانش آموزان : ......  ،
مواد و امکانات لازم :............................ ............................. .............................  
روش تدریس : پرسش و پاسخ و سخنرانی وبارش مغزی سمعي بصري وآزمايشگاهي 
 
   
1-     ایجاد انگیزه: معلم نمونه پيل الكتروشيميايي را با ولتمتر را به کلاس آورده و آن را در مقابل دانش آموزان روي ميز قرار می دهد . سپس یک تكه فلز روي ويك قطعه فلز مس دیگر را دربشرقرار میدهيم. 

2-    -  طرح پرسش  و پيدا كردن پاسخ: از شاگردان می پرسيم :
 
-       مفهوم نيم سلول را نيم سلول استاندارد چيست؟
-       چرا درشيمي پتانسيل الكترود استاندارد هيدروژن(S.H.E) به عنوان مرجع صفر در نظر گرفته مي‌شود؟
-       نيم پيل يا نيم سلول که با توجه به اینکه شكل  هر دو فلز يكسان است كدام يكي قطب مثبت و كدام قطب منفي است؟  معادلات واكنش چه مي تواند باشد؟

3-    استفاده از داده هاي كتاب(شكل وجدول ) : جدول پتانسيل اكسايش و احياء را چگونه استفاده كنيم؟
 
4-    رسم تصوير در بيان مطالب درس: با استفاده از جدول پتانسيل اكسايش و احيا  ارتباط آنرا را تايين قطب مثبت و منفي و آندو كاتد مشخص مي كنيم .
 
 

              نيم واكنش اكسايش            Zn ———> Zn 2+ + 2e
                     نيم واكنش کاهش                         Cu++ +2e ———> Cu
     
      واكنش كلي سلول يا پيل           Zn + Cu++ ——> Zn 2++ Cu
 
5-    نتيچه گيري آموزشي :
 و از بچه ها مي خواهيم با توجه به مفاهيم درك شده جاهاي خالي  زير را پر كنند.
 

 
6-  ارزيابي اوليه از طرح درس :
اهدافي كه انتظار داريم در نهايت برسيم شامل درك كامل مطالب و تكميل درست شكل فوق است

درج : نمونه اوراق ارزشيابي شده جهت نمايش مستندات
ارائه تدریس :
-  زمانبندي:  این درس در مدت سی دقیقه و به روش های آزمایشی و پرسش و پاسخ اجرا خواهد شد.
      - محتواي آموزشي و طرح درس:  ابتدا معلم یک پيل را به کلاس آورده و از شاگردان می خواهد که بگويند چگونه باطري جريان برق را توليد مي كندکنند وپس با برقراي  كليد ولتاژ پيل را نشان ميدهد  و بعد از اجرای این مرحله از آنها می خواد  كه آند وكاتد راتعيين و ولتاژ پيل را محاسبه كنند.
در نهايت که همین کار را با استفاده از  دو تيغه از جنس آهن و مس انجام دهند و سپس می خواهد که دو وضعیت پيل مس  و روي را با مس و آهن را با هم مقایسه کنند سپس شرح كامل حالت های انها را به شرح ذیل توضيح دهند:
1-   كدام آند  و قطب منفي  قرار می گرید.
2-   اتصالات مي تواند  به دست دانش آموزش قرار گیرد.
2-     تغيير شرايط مي تواند سبب تغيير ولتاژ شود.
-       جهت توجه بيشتر به ميزان  يادگيري دانش آموزان :
دانش آموزان در گروه های خود با هم مشورت کرده و نتیجه گيري خود را از  دو حالت مذکور گزارش می دهند. در صورت وجود مشکل در فهم شاگردان آنان را با طرح سؤالاتی برای رسیدن به هدف آموزشی هدایت می کند.
-  ارزشیابی تکوینی: 
      ضمن تدريس اگر با پرسش و پاسخ متوجه درك  یک دانش آموز از مطالب بصورت ضعيف شوم با پرسش بيشتر آماري از تاثير مثبت يا منفي روش تدريس خود بدست مي آورم تا در صورت وجود مشکل يك پیشنهادجديد  برای حل آن پيدا كنم؟
ارزشیابی پایانی :
 در يك آزمون كتبي از همه دانش آموزان  می خواهیم تا  پيلي را با استفاده از تيغه هاي سرب و روي رسم و ضمن تعيين آند و كاتد ، قطبها و ولتاژ آنرا مشخص كند .
تعیین تکیف:
از بچه ها می خواهیم تا با حالت های مختلف قرار گرفتن تيغه هاي فلزي در پيل الكتروشيميايي را در قالب  محاسبه  و نقاشی براي جلسه بعد به كلاس گزارش دهند.
رسانه های آموزشی مورد نیاز:
      تجهيزات شامل پيل الكترو شيميايي ولتمتر تيغه هاي مس وروي  و يا  هر نرم افزار مجازي مناسب آزمايشات.
مداخله ی آموزشی:
یکی از دانش آموزان جهت رسم يا تكميل شكل و مفهوم كلي ويا درک  قرار گرفتن.آند و كاتد و قطب مثبت ومنفي با مشکل مواجه می باشد:
دو تيغه با اندازه هاي  نامساوی در اختيار دانش آموزان قرار مي دهيم تا ولتاژ مورد نظر را مشاهده و با مقدار محاسبه شده مقايسه كنند.
 و از يكي می خواهیم تا با دور و نزدیک کردن تيغه ها  ولتاژ آنها را مقايسه كند.
 و در صورت مواجهه با مشکل او را هدایت می کنیم و توضیحات لازم را ارائه می نماییم.
 
نحوه مشارکت اعضا
با توجه به اینکه اعضای گروه در مدارس مختلف تدریس می کنند،با توافق همکاران طی یک جلسه وظایف اعضا تشریح گردید و قرار شد که اعضا یک موضوع چالش برانگیز را برای طراحی سناریو انتخاب کنند و در جلسه ی بعدی موضوع پيل الكتروشيميايي   مورد توافق همه ی اعضا قرار گرفت .
درج : نمونه صورت جلسه امضاء شده جهت نمايش مستندات
آزمون طرح درس:  پس از طراحی سناریو به وسیله ی یکی از همکاران عضو گروه در تاریخ مقرر مجری تدریس در حضور اعضا تدریس را ارائه داده و در ضمن مسئول آزمايشگاه و طراحی تجهیزات و رسانه ها قبلا وسايل  مورد نیاز تدریس را مهیا نموده بودند
درج : نمونه صورت جلسه ارزشيابي شده جهت نمايش مستندات
- اقدامات تحلیلی:
 پس از اتمام تدریس طی یک جلسه با بازبینی فیلم تدریس در حضور همه ی اعضا تدریس نقد و بررسی شده و نقاط ضعف و قوت تدریس را به مجری تدریس ارائه نموده و پس از رفع اشکالات تدریس مجددا اجرا می شود.
اين بخش با مستندات زير نشان ميدهد كه اي طرح  بر بازده آموزشي  دانش آموزان مي افزايد. واجرايي بهينه محسوب مي شود..
درج : نمونه صورت جلسه و فيلم جهت نمايش مستندات
و تدریس نهایی که با نظر همه اعضا بدون مشکل بوده به صورت فیلم و گزارش به اداره ی مطبوع ارسال می گردد.
تاييد نهايي : كل اعضاء گروه از لحاظ اخلاقي متعهد مي شوند تا همه موارد جدول  زير در پژوهش ديده شده است
نام و  امضاء اعضا گروه:                                                                             تاريخ:

 
 
ضميمه 2
 شامل جداول و متن مطالب  ارائه شده در تدريس :
 
 فهرست گامهاي اقدام پژوهي در يك نگاه
 
راهنمایی برخی مهارتها در انجام پروژه كامل تحقيقاتي
نمونه گيري و فعاليتهاي آماري
5-                در زير خلاصه اي از نمودار  روند پيگيري يك تحقيق را ملاحظه فرماييد.
 
 
 
2-  مهارت نمونه گیری
 
تعریف نمونه گیری :
 
نمونه گیری فرآیند انتخاب مشاهده ها و تعمیم نتایج مشاهده به کل جمعیت است.
 
دلایل نمونه گیری : صرفه جویی در وقت، انرژی و هزینه.جلوگیری از افزایش احتمال اشتباهات از قبیل اشتباهات پرسشگر و نیافتن پاسخگویان.نتیجه نمونه گیری به شرط رعایت اصول و ضوابط آن ، با نتایج همه پرسی یکی است.
 
تاریخچه نمونه گیری : 
نمونه گیری در علوم اجتماعی همگام با نظرسنجی سیاسی، توسعه یافته است.
مجله آمریکایی لیترری دایجست در سال 1920 اسامی افرادی را از دفترچه های راهنمای تلفن و فهرست اسامی دارندگان خودرو انتخاب و اقدام به ارسال کارت پستالهایی برای آنان نمود. سردبیران این مجله در این کارت پستالها این سؤال را مطرح کرده بودند که از بین دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری به کدام یک رأی خواهید داد. لیترری دایجست پس از دریافت پاسخها به درستی پیش بینی کرد که چه کسی برنده انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود. این مجله در دوره های بعدی انتخابات ریاست جمهوری حجم نظرسنجی خود را گسترش داد و پیش بینیهای آن در انتخابات ریاست جمهوری سالهای 1924، 1928 و 1932 درست از آب در آمد.
در سال 1936، این مجله برای ده میلیون نفر برگه های نظرسنجی فرستاد و دو میلیون پاسخ دریافت کرد. در این نظرسنجی 57 درصد شرکت کنندگان به آلف لندون و 43 درصد به روزولت رأی داده بودند. اما پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، نتایج کاملاً بر عکس بود و روزولت با 61 درصد آرا پیروز شده بود. اشتباه سردبیران لیترری دایجست در چهارچوب نمونه گیری آنها نهفته بود: دارندگان تلفن و مالکان خودروی شخصی. آنها نمونه ای از افراد ثروتمند را انتخاب کرده بودند.
 
 اصطلاحات نمونه گیری : عنصر : واحدی که درباره اش اطلاعات جمع آوری می شود و مبنای تحلیل را فراهم می سازد.جمعیت : مجموعه افراد، اشیاء یا نمودهایی که یک یا چند صفت مشترک داشته باشند و یکجا در نظر گرفته شوند.چهارچوب : فهرست اصلی واحدهای نمونه گیری است که نمونه یا مرحله ای از نمونه، از آن انتخاب می شود.متغیر : صفات منحصر به فرد عنصرهای یک جمعیت را توصیف می کند.نمونه : زیرمجموعه ای از یک جمعیت است که برای استنباط ماهیت کل جمعیت انتخاب می شود.معرف بودن نمونه : همه اعضای جمعیت بخت یکسان برای انتخاب شدن داشته باشند.
 تعیین حجم نمونه :
 
تعیین حجم نمونه بستگی به میزان دقت و اطمینان مورد نظر دارد که با فرمولهایی قابل محاسبه است.
 
دو عامل خطای نمونه گیری را کاهش می دهد : افزایش حجم نمونه.افزایش همگونی عنصرهای مورد انتخاب.
 شیوه های نمونه گیری :
 
شیوه های نمونه گیری نسبت به مسائل مورد بررسی، متفاوت و تابع شرایط تحقیق است.
نمونه گیری غیر احتمالی :
3.  سهمیه ای : باید ساختار جامعه مورد مطالعه مشخص باشد و نیاز به اطلاعات روزآمد دارد. باید همان نسبتهایی که در جمعیت مورد مطالعه وجود دارد در نمونه انتخابی رعایت شود. مثال : افراد شاغل.
4.  گلوله برفی : برای جمعیتهای نادر که محل استقرار آنها مشخص نیست مناسب است. عناصری از یک جمعیت، محقق را به عناصر دیگر این جمعیت راهنمایی می کنند. مثال : افراد بی خانمان، مهاجران غیر قانونی.
5.  هدفمند یا قضاوتی : نمونه بر اساس قضاوت شخصی یا اهداف مطالعه انتخاب می شود.
 نمونه گیری احتمالی (اتفاقی یا تصادفی) :
 
باید فهرستی از افراد یا عناصر جمعیت مورد مطالعه در اختیار داشته باشیم.
1.  ساده : از طریق قرعه کشی، استفاده از جداول اعداد تصادفی یا برنامه های رایانه ای.
2.  سیستماتیک یا منظم : ابتدا حجم جمعیت را بر حجم نمونه تقسیم می کنیم تا فاصله نمونه گیری بدست آید. سپس یک عدد اتفاقی را مبنای شروع قرار می دهیم و به اندازه فاصله نمونه گیری، افراد یا عناصر بعدی را انتخاب می کنیم تا نمونه مورد نظر کامل شود.
3.  خوشه ای : برای مناطق وسیع جغرافیایی که بدست آوردن فهرست کاملی از اجزای آن غیر ممکن است بکار می رود. در این روش نقشه مورد مطالعه را به بخشهایی تقسیم می کنیم سپس به روش اتفاقی ساده یا منظم از آن نمونه گیری می کنیم.دستور العمل برای انتخاب بهترین نمونه : به حداکثر رساندن تعداد خوشه ها و کاهش تعداد عناصر هر خوشه.
4.  نمونه گیری خوشه ای با احتمال متناسب با حجم : در این روش متناسب با حجم هر خوشه از آن نمونه گیری می کنیم.
5.  طبقه ای : برای جامعه آماری که ساخت همگن و متجانس ندارد استفاده می شود. این روش خطای نمونه گیری را کاهش می دهد. در این روش جمعیت مورد مطالعه را به زیرمجموعه های همگن تقسیم می کنیم. مثال : اعضای یک دانشگاه.
 مزیتهای نمونه گیری احتمالی :
الف- حذف سوگیری آگاهانه یا ناآگاهانه.
ب- امکان محاسبه درجه خطا
نمونه كار عملی اقدام پژوهی
 تقویت انشاء و تقویت املا 
مقدمه : توصیف وضعیت موجود
مقطع ابتدایی زیر بنای مقاطع دیگر تحصیلی می باشد و در مقطع ابتدایی نیز پایه اول اساس پایه های دیگر می باشد و هر چقدر دانش آموزان در این پایه بهتر آموزش ببینند در پایه های دیگر راحت تر هستند و بالعكس ؛ در پایه اول دو درس ریاضی و فارسی ( قرائت فارسی و املای فارسی ) كلیدی هستند و بیشترین ساعات به این دو درس اختصاص می یابد و از بین دو درس ذكر شده درس فارسی از اهمیت دو چندانی برخوردار می باشد. طوری كه بدون یادگیری درس فارسی , یادگیری دروس دیگر تقریباً غیر ممكن می باشد.
چندین بار بود كه آموزگار پایه دوم از وضعیت تحصیلی دو دانش آموز ابراز نگرانی می كرد و آنان را در حد دانش آموزان پایه اول هم نمی دانست . از عدم پیشرفت تحصیلی آنان صحبت می كرد؛ مدیر مدرسه با اولیای دانش آموزان ذكر شده , مشاوراتی را بعمل آورد . قرار شد آنان به فرندان خود كمك كنند و همگام با معلم درس ها را تكرار و تمرین كنند.
بعد از گذشت یك ماه , متاسفانه پیشرفتی حاصل نشد در جلسه شورای معلمان وضعیت دانش آموزان ذكر شده مورد بحث قرار گرفت . پیشنهادهایی ارائه گردید بنده را مامور رسیدگی به این دانش آموزان نمودند , من هم با بررسی نمرات سال گذشته آنان و مشاوره با والدین و معلم پایه دوم آنان مطالبی را جمع آوری نمودم.
تجزیه و تحلیل اطلاعات
پس از مطالعه نمرات و بحث های با معلم پایه اول , دوم و والدین صورت گرفت و راه های متعددی جهت تقویت املای آنان مورد بررسی قرار گرفت و خلاصه یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل به شرح زیر تدوین گردید.
خلاصه یافته های اولیه
برخی از علل ضعف دانش آموزان در درس املا ه شرح زیر بود :
بیش از دو سوم حروفات الفبای فارسـی را نمی شناختند و آن ها را بـا اشتبـاه می گرفتند.
نظر به به سن بالای معلم پایه اول( بیش از 20 سال سابقه تدریس ) و عدم علاقه به تدریس در پایه اول و كمتر تكرار و تمرین می كرده اند.
معلم پایه اول علل اصلی ضعف آنان را , غیبت بیش از اندازه به سبب بیماری ذكر نمودند.
تحصیلات كم والدین ( زیر پنجم ابتدایی ) و عدم آشنایی آنان با اصول روان شناسی جهـت رسیـدگـی بـه فـرزنـدشـان متناسب با استعداد آنان , یكی دیگر از علل ضعف دانش آموزان می باشد.
اصول و مبانی املا
مراحل آموزش نوشتن به پنج مرحله زیر تقسیم می شود:
1-                 آموزش نوشتن غیر فعال ( رونوسی )
2-                 آموزش نوشتن نیمه فعال ( املا )
3-                 آموزش نوشتن فعال پایه یك ( كلمه سازی )   
دركلمه نویسی برای انشاء و به طور كلی مهارت نوشتن بهتر فراهم می شود , دانش آموزان هنگام نوشتن املا باید نكاتی را در باره صداهایی كه بوسیله معلم در قالب كلمات و جمله ها بر زبان جاری می شود رعایت نمایند :
الف)      آنها را خوب بشنوند + تشخیص دقیق كلمه + ادراك كلمه
ب) آنها را خوب تشخیص دهند + یادآوری و مجسم ساختن تصویر + بازشناسی كلمه صحیح در ذهن.
ج) آنها را درست بنویسند + نوشتن صحیح حروف سازنده كلمه + بازنویسی كلمه و توالی مناسب آنها.     
4- آموزش نوشتن فعال پایه دو     ( جمله سازی )  
 انشاء و انواع آن با توجه به مشكل دانش آموزان در مرحله آموزش نوشتن نیمه فعال (املا) است به آموزش املا می پردازیم. مهارت املا نویسی به معنی توانایی جانشین كردن صحیح صورت نوشتاری حروف , كلمات و جمله ها به جای صورت آوایی آنهاست . دانش آموزان بـایـد به این مهارت دست یابند تا بتوانند بخوبی بین صورت تلفظی كلمه ها و حروف سازنـده آن ها پیـونـد مناسبی بـرقـرار كنند بدین ترتیب زمینه لازم برای پیشرفت آنان در درس های جمله سازی
اشكالات املایی دانش آموزان كه از دیدگاه زبان شناختی بر اثر اشكالات رسم الخطی , تاثیر لهجه و گویش محلی دانش آموزان و فرایندهای آوایی حذف , تبدیل , افزایش و قلب به وجود می آیند از دیدگاه روان شناختی از موارد زیر سرچشمه می گیرند :
الف)      ضعف در حساسیت شنوایی , مثال : ژاله -  جاله ب) ضعف در حافظه شنوایی , مثال جا انداختن كلمات ج) ضعف در حافظه دیداری , مثال حیله – هیله د) ضعف در حافظه توالی دیداری , مثال مادر – مارد
هـ) قرینه نویسی , مثال دید –      و) وارونه نویسی , مثال دید -   ز) عدم دقت , مثال : گندم – كندم
ح)نارسا نویسی , مثال رستم – رسم
روش تدریس املا
املا واژه ای است عربی و معنای آن نوشتن مطلبی است كه دیگری بگوید یـا بخـوانـد . درس املا در بـرنـامـه آمـوزشـی دوره ابتدایی اهداف زیر را در بر می گیرد.
4-                 آموزش صورت صحیح نوشتاری كلمه ها و جمله های زبان فارسی
5-                 تشخیص اشكالات املایی دانش آموزان و رفع آنها
6-                 تمرین آموخته های نوشتاری دانش آموزان در رونویسی.
بدیهی است با نوشتاری كه با غلط های املایی همراه باشد ارتباط زبانی بین افراد جامعه بخوبی برقرار نمی شود . بنابراین , لزوم توجه به این درس كاملاً روشـن اسـت عـلاوه بـر اهـداف فـوق , امـلا نـویسی , دانـش آمـوزان را یـاری می كند تا مهارت های خود را در زمینه های زیر تقویت نمایند. 
6-                 گوش دادن با دقت
7-                 تمركز و توجه داشتن به گفتار گوینده ( معلم )
8-                 آمادگی لازم برای گذر از رونویسی ( نوشتن غیرفعال ) جمله نویسی و انشاء (نوشتن فعال)
نكات برجسته روش آموزش املای فارسی :
1-                  توجه بیشتر به وجه آموزشی درس املا نسبت به وجه آزمونی آن
2-                  انعطاف پذیری در انتخاب تمرینات  در هر جلسه املا
3-                  توجه به كلمات به عنوان عناصر سازنده جمله های زبانی
4-                  ارتباط زنجیر وار املاهای اخذ شده در جلسات گوناگون معیارهای ارزشیابی عناصر دیگر روش آموزش املا را به صورت زیر هم میتوان مرحله بندی كرد : گام اول, انتخاب متن املا  و نوشتن آن روی تخته سیاه و خواندن آن گام دوم , قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان گام سوم , تصحیح گروهی املاها و تهیه فهرست خطاهای املایی گام چهارم , تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشكالات املایی استخراج شده.
گام اول , انتخاب متن :
در انتخاب متن املا به موارد زیر توجه شود :
متن مورد نظر حاوی جمله باشد و از انتخاب كلمه به تنهایی خودداری شود.
كلمات سـازنـده جمـلات متـن از حـروفـی تشكیل شده باشند كه قبلاً تدریس شده اند.
كلمات خارج از متن كتاب های درسی , از 20 درصد كل كلمات بیشتر نباشد.
علاوه بر جملات موجود در كتاب های درسی , با استفاده از كلمات خوانده شده , جملات دیگری هم در نظر گرفته شوند .
در هر جلسه از كلماتی كه در جلسات قبلی برای دانش آموزان مشكل بوده اند نیز استفاده شود تا بتوان درجه پیشرفت شاگردان را اندازه گیری كرد.
گام دوم
معلم متن املا را از روی تابلو پاك كرده , پس از آماده شدن دانش آموزان , آن را با صدایی بلند و لحنی شمرده و حداكثر تا دو بار قرائت می كند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن كلمه به كلمه خودداری كرده , متن را به صورت گروههای اسمی و فعلی یا جمله كامل قرائت می كند تا دانش آموزان با بافت جمله و معنای آن آشنا شوند . متن املا را با سرعت مناسب تكرار می كند تا كند نویسان هم , اشكالات خود را بر طرف نماند .
گام سوم
این گام با مشاركت كامل دانش آموزان انجام می شود و معلم بدون اشاره به نام آنان تك تك املا ها را بررسی و مشكلات را استخراج می كند . به این ترتیب كه معلم املای اولین دانش آموز را در دست می گیرد و به كمك دانش آموز كلمات یاد شده را رونویسی می كند. سپس املای دومین , سومین و .... در دست می گیرد و به كمك همان دانش آموز یا دانش آموز دیگری , صورت صحیح غلط های املایی را روی تابلو ثبت می كند . البته هر جا كه غلط ها تكراری بودند جلوی اولین مورد آن یك علامت ( مثلاً * ) می زند . در پایان با شمردن غلط ها , اشكالات املایی دانش آموزان را اولویت بندی می كند .
گام چهارم
در ایـن گام معلـم با توجه به مهمترین و پر تعداد ترین اشكالات املایی دانش آموزان با بكار گیری انواع تمرینات حرف نویسی و كلمه نویسی و همچنین تمرینات كلمه سازی و جمله سازی به تقویت توان نوشتاری دانش آموزان می پردازد .
راههای پیشنهادی برای تقویت املایی دانش آموزان ضعیف
با مطالعه اطلاعات جمع آوری شده در جلسه شورای معلمان جهت تقویت املا با پیشنهادات متعدد همكاران مواجه شدیم كه در ذیل فهرست وار آورده ایم .
·         دقت به مشق ( رونویسی ) و تصحیح غلط ها و رعایت خط زمینه
·         توجه به دست ورزی در دوره آمادگی
·         مطمئن شدن از شناخت حروف الفبای فارسی
·         بررسی دقیق تكلیف شب در خانه
·         توجه بیشتر به دانش آموزان كند نویس
·         پرهیز از حركات اضافی موقع گفتن املا
·         استفاده از دانش آموزان ممتاز برای روخوانی و تكرار و تمرین در كلاس
·         توجه به نوع نشستن
·         استفاده از كارت تند خوانی
·         تركیب صامت و مصوت
·         اطمینان از تلفظ صحیح حروفات توسط دانش آموزان
·         تصحیح املا توسط خود دانش آموزان  و . . . .
كه قرار شد تعدادی از پیشنهادهای همكاران در مورد دانش آموزانی كه در املا ضعیف هستند اجرا شود . از جمله آموزش حروفاتی كه دانش آموزان در آن اشكال دارند ( قبل از گفتن املا )  - یادداشت غلط هایی كه بیشتر دانش آموزان از آن دارند – دقت در مشق دانش آموزان .
چگونگی اجرای راه جدید
با دعوت از اولیای دانش آموزان مورد نظر قرار شد كه بصورت خصوصی در یك محل روزانه یك ساعت در ساعت مقرر در املا به آنان ( دانش آموزان ) تدریس شود . در مرحله اول حروف الفبای فارسی تدریس شد و در هر روز تعدادی از حروفاتی كه دانش آموزان در آن اشكال داشتند تدریس می شد و آنان به كلمه سازی با آن حروف می پرداختند . استفاده از جدول الفبا كتاب فارسی اول و كارت های تنـد خوانی , تركیب صامت با مصوت كمك موثری در یاد گیری دانش آموزان می كرد .
پس از یك هفته از كتاب فارسی دوم استفاده كردیم . در ابتدا قسمتی از درس ( یك پاراگراف ) قرائت می شد و دانش آموزان با دقت به كتاب خود نگاه می كردند , بعد آنها قسمت گفته شده را می خواندند و غلط های را كه می خواندند در یك دفتری یادداشت می گردید و دفعات بعدی ابتدا غلط ها تكرار و تمرین می شد ( خواندن و نوشتن ) . وقتی كه دانش آموزان در خواندن درس جدید مهارت كافی بدست می آوردند . مرحله نوشتن آغاز می گردید . سعی    می شد هنگام نوشتن متنی , متن ها خوانده شده بعد نوشته شود . ین كار ادامه داشت و روز به روز پیشرفتی در وضعیت دانش آموزان مشاهده می گردید . طوری كه تا قبل از شروع كار با آنان , آنان در كلاس خویش زنگ املا بیش از سه چهار كلمه نمی توانستند بنویسند و به جرات می توان گفت نمی دانستند چگونه بنویسند و چی بنویسند و بخش و صدا كشی برای آنان نا مفهوم بود . اما بعد از تدریس خصوصی  به مرور توانستند متن املای دوم را همانند سایر دانش آموزان بنویسند و نمرات بالاتری بگیرند .
در ادامه با مشكل غلط نویسی كلماتی كه حروف عربی دارند ( ثـ ث - حـ ح  ط – ت – ذ- ضـ ض - ظ و .... ) مواجه شدیم كه جهت غلبه بر این مشكل سعی شد زیر كلمات فوق خ كشیده شود و در دفتر نوشته شود و این كلمات بیشتر قرائت و نوشته شود تا ملكه ذهن گردد .
خوشبختانه بعد از بیست جلسه دانش آموزان مشكل دار , طوری پیشرفت كردند كه معلم پایه دوم باورشان نمی شد كه این دانش آموزان , همان دانش آموزان بیست روز پیش هستند . شركت در بحث های كلاس , پیشرفت در سایر نتیجه تقویت آنها در درس املا بود . جهت تشویق دانش آموزانی كه پیشرفت حاصل نموده اند مدیر مدرسه جوایزی را به آنان داد . اولیای دانش آموزان هم خیلی خوشحال بودند و حتی یكی از اولیا كه بیسواد بود تصمیم گرفت كه كلاس فشرده ای هم برای او جهت سواد آموزی بصورت خصوصی در نظر گرفته شود  گرد آوری اطلاعات ( شواهد 2 )
از رفتار های دانش آموزان مورد نظر معلوم بود كه آنان پیشرفت قابل ملاحظه ای نموده اند . برای اینكه معلمان دیگر از روند كار و پیشرفت حاصله اطلاع پیدا كنند و در موقعیت های مناسب از این روشها استفاده كنند , مدیر مدرسه در جلسه شورای معلمان گزارش از روند كار از اول تا حال را ارائه داد و نظر بنده را راجع به روش بكار برده شده برای حل ضعف املای دانش آموزان مورد مطالعه جویا شد و بنده هم چندین مورد را ذكر كرده ام . از جمله :
1-                 توجه ویژه به دانش آموزان ضعیف و كند نویس
2-                 استفاده از معلمان فعال و پر انرژی برای پایه اول جهت تكرار و تمرین بیشتر و ارائه ابتكارات ویژه
3-                 رعایت مراحل گفتن املا از طرف همكاران كه مراحل قبلاً آورده شده است .
4-                 ارتباط با اولیای دانش آموزان بخصوص دانش آموزان ضعیف .  تجدید نظر در روش های انجام گرفته و اعتبار بخشی آن
پس از این كه روش های استفاده شده برای حل مسئله توسط بنده و مدیر مدرسه تشریح شد , عده ای از همكاران انتقادات و پیشنهادات خویش را ارائه دادند از آن جمله :
بهتر است مدیر ترتیبی اتخاذ نمایند كه با هماهنگی اولیای دانش آموزانی كه در درس املا نمرات متوسط و متوسط به پایین دارند در تعطیلات تابستانی كلاس تقویتی گذاشته شـود مخصوصـاً بـرای پـایـه اول كـه در پـایـه دوم بـا مشكل دانش آموزان مورد مطالعه ما مواجه نشوند. تدریس خصوصی , برای همه دانش آموزان مقدور نیست. بعضی از معلمان با روش تدریس املا ( مراحل گفتن املا ) آشنایی چندانی ندارند و مراحل آن را رعایت نمی كند. جهت رسیدگی بهتر به دانش آموزان مشكل دار درسی مخصوصاً پایه اول تعداد آن ها در هر كلاس از بیست نفر تجاوز نكند.
پس از جمع بندی و رفع ایرادات و انتقادات وارده به اجرای روش پیشنهادی  روش های مذكور در جلسه گروههای درسی پایه اول مطرح شد و در این جلسه ابتدا روش های تدریس املا بر اساس روش تدریس پیشنهادی كتاب روش تدریس فارسی مراكز تربیت معلم بیان گردید؛ سپس روش پیشنهادی ارائه گردید. اكثریت قریب به اتفاق معلمان از روش پیشنهادی استقبال كردند.
نتیجه گیری
اگر معلمان درس املا را همان طور كه جدی می گیرند روش تدریس آن را نیز مطابق با روش تدریس ها ارائه شده در كتاب های مراكز تربیت معلم تدریس كنند, به نظر می رشد دانش آموزان مشكلی در این درس نخواهند داشت. گروههای درسی نقش عمده ای در آشنایی و یادآوری روش تدریس املا را برعهده دارند. تا زمانی كه دانش آموزان در مهارت خواندن پیشرفت نكرده اند  صحبت از املا و املا گفتن بی مفهوم خواهد بود . انتخاب معلمان پایه اول از بین معلمان فعال و پر انرژی كمك موثری به تقویت املا دانش آموزان از طریق تكرار و تمرین بیشتر میسر می شود می نماید. هر چه تعداد شاگردان یك كلاس مخصوصاً پایه اول كمتر باشد معلم مربوطه وقـت بیشتری بـرای رسیدگی به دانش آموزان ضعیف در املا خواهد داشت. كمك گرفتن از اولیا فقط برای تكرار و تمرین بیشتر می تواند در تقویت املا موثر باشد.
منابع و ماخذ
1.  جنيفر استيپانك، گري اپل، مليندا اليونگو...(1389)ترجمه ساكي رضا، مدني داريوش،هدايت درس پژوهي راهنماي عملي براي معلمان و مديرام انتشارات حكمت علوي
2.  -ساكي رضا( 1388) سواد پژوهش معلم انتشارات دانش آفرين
3.  -روش تدریس فارسی , ویژه دانشجویان مراكز تربیت معلم
4.  -مجله رشد آموزش ابتدایی ماههای دی و بهمن 82
5.  -حسن جعفری احمدآبادی، محسن عیسوی، احمد زندوانیان مطالعه بنیادهای فلسفی روش تحقیق اقدام پژوهی (معلّم پژوهنده)سال
6.      سرمد، بازرگان و حجازی1383  سوم، شماره اول، بهار و تابستان 1390، صفحه 123

مقاله "Against Personalised Learning" نوشته کارولین پلتیر (Caroline Pelletier)
معرفی سایت های هوش‌مصنوعی‌ ایرانی برای اینترنت ملی جایگزین نمونه‌های خارجی
کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش
گلچین هوش مصنوعی ها در تمام رشته ها
یادگیری مبتنی بر مغز
نقش معلمان در عصر هوش مصنوعی
پرورش خلاقیت کودکان با 10 روش + بایدها و نبایدها!
نظریه تربیتی مونته سوری
مقایسه آموزش و پرورش ایران و فنلاند
دانلود کتاب درس پژوهی (رویکردی نوین در توسعه حرفه ای معلمان)
آرشيو